Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerin konut piyasası üzerindeki etkilerini mercek altına alan kapsamlı bir çalışma yayımladı. Konut Piyasası Baskıları ve Deprem Sonrası Yerinden Edilme başlığını taşıyan araştırma, çevrim içi emlak ilan verileri kullanılarak hazırlandı.
Çalışmanın temel bulgularına göre, deprem bölgesinden diğer illere gerçekleşen yoğun göç dalgası, kiralık konut piyasasında ciddi bir talep şokuna yol açtı. Bu durum, kiralarda hızlı bir yükselişi beraberinde getirirken, ticari gayrimenkul piyasasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir hareketlilik tespit edilmedi. TCMB, fiyat baskısının temel nedeninin yer değiştiren hanelerin acil barınma ihtiyacı olduğunu vurguladı.
Araştırma, kira artışlarının konut niteliklerine göre farklılık gösterdiğini de ortaya koydu. Depremzede ailelerin hane yapısı ve güvenli konut arayışı nedeniyle, çok odalı ve yeni inşa edilmiş binalarda kira artışları daha belirgin bir şekilde hissedildi. Vatandaşların afet sonrası daha güvenli yapılara yönelme eğilimi, bu fiyat baskısının ana unsurlarından biri olarak değerlendirildi.
Analizler, kira artışlarının şiddetini belirleyen temel faktörlerin coğrafi yakınlık ve mevcut göç ağları olduğunu gösterdi. Deprem bölgesine yakın olan veya geçmişte bölgeden göç almış illerde, diğer bölgelere kıyasla daha yüksek kira artışları yaşandı. Bu sonuçlar, depremzedelerin yeni yerleşim yeri tercihlerinde mesafe ve sosyal bağların kritik bir rol oynadığını kanıtladı.
