Anayasa Mahkemesi (AYM), evlenen kadınların nüfus kayıtlarının eşlerinin hanesine taşınmasını zorunlu kılan yasal düzenlemeye yönelik iptal başvurusunu reddetti. İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından açılan davada, söz konusu uygulamanın kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı ayrımcılık yarattığı ve Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu öne sürülmüştü.
Teknik bir kayıt sistemi olarak değerlendirildi
AYM, 10 Ağustos'ta Resmi Gazete'de yayımlanan kararında, nüfus kütüklerinin tutulmasının kamu hizmetlerinin yürütülmesine yönelik teknik bir işlem olduğunu vurguladı. Mahkeme, nüfus kayıtlarının kişisel kimliğin bir parçası olmadığını ve bu işlemin kadının özel hayatı veya hukuki statüsü üzerinde doğrudan belirleyici bir etkisinin bulunmadığını değerlendirdi. Bu gerekçelerle, Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun ilgili maddesinin iptal talebi oy çokluğuyla reddedildi.
Karşı oylarda eşitlik vurgusu
Karara muhalif kalan üyeler ise farklı gerekçelerle düzenlemeye itiraz etti. Ortak karşı oy yazısında, evlilik sonrası yalnızca kadının kaydının değişmesinin doğrudan cinsiyete dayalı bir farklılık oluşturduğu belirtildi. Üyeler, aile bağlarının gösterilmesi için kadının kocasının hanesine taşınmasının zorunlu olmadığını, bireyi esas alan ve ayrımcılık içermeyen alternatif sistemlerin kurulabileceğini savundu. Ayrıca, Avrupa'daki birçok ülkede birey esaslı nüfus kayıt sistemlerinin uygulandığına dikkat çekildi.
Sivil toplumdan tepki
Karar, kadın hakları savunucusu sivil toplum örgütleri tarafından tepkiyle karşılandı. Eşitlik İçin Kadın Platformu (EŞİK), nüfus kaydının erkek üzerinden oluşturulmasının kadın kimliğine müdahale olduğunu belirtti. Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu (TKDF) Başkanı Canan Güllü ise eşitliğin kadını erkeğin hanesinden bağımsız bir hukuk öznesi olarak kabul etmekten geçtiğini ifade etti. Yerel mahkemenin başvurusunda, kadının evlenirken baba hanesinden eşinin hanesine, boşanma durumunda ise tekrar baba hanesine taşınmasının, kadının bağımsız bir nüfus kütüğüne sahip olmasını engellediği vurgulanmıştı.
