Yerçekiminin Şekillendirdiği Hayali Yüzey
Dünya üzerindeki yerçekimi kuvveti her noktada aynı şiddette değildir. NASA tarafından paylaşılan yeni bir görselleştirme, bu kuvvet farklılıklarının gezegenin genel yapısı üzerindeki etkilerini ortaya koyuyor. Jeoid olarak adlandırılan matematiksel model, okyanus akıntıları, rüzgarlar ve gelgitler gibi dış etkenlerin olmadığı bir senaryoda, yalnızca yerçekimi ve dönüş etkilerinin belirlediği hayali bir deniz seviyesini temsil ediyor.
Kütle dağılımındaki düzensizlikler, dağlar ve derin okyanus hendekleri yerçekimi alanını doğrudan etkiliyor. Yoğun kütlenin bulunduğu bölgeler suyu daha fazla çekerek yükseltiler oluştururken, kütlenin az olduğu yerlerde çöküntüler meydana geliyor. NASA'nın hazırladığı görselde bu sapmalar 10.000 kat artırılarak sunulduğu için Dünya, pürüzsüz bir küre yerine pütürlü bir patatesi andırıyor.
Ölçümler ve Kritik Veriler
Gerçek değerler incelendiğinde, jeoidin en yüksek ve en düşük noktaları arasındaki toplam farkın 191 metre olduğu görülüyor. Referans seviyesine göre İzlanda çevresinde 85 metrelik bir yükselme kaydedilirken, Hindistan'ın güney kesimlerinde 106 metrelik bir düşüş yaşanıyor. Bu veriler, gezegenin fiziksel yüzeyinden ziyade yerçekimi alanının geometrik bir yansımasıdır.
Söz konusu modelin oluşturulması için 15 yıllık bir süreçte 19 farklı uydudan gelen bir milyardan fazla veri kullanıldı. Bu çalışmalarda NASA'nın GRACE misyonu ile Avrupa Uzay Ajansı'nın GOCE aracı kritik rol oynadı. Bilim insanları bu modeli; buzulların ve su kütlelerinin yer değiştirmesini izlemek, haritalama yapmak ve seyrüsefer sistemlerini geliştirmek amacıyla kullanıyor.
