ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın finansal ağlarını hedef alan ve Ekonomik Dışlanma Operasyonu olarak adlandırılan yeni bir yaptırım paketini devreye soktu. Washington yönetimi, dünya genelindeki şirketlere İran ile Amerikan finans sistemi arasında bir tercih yapmaları çağrısında bulunarak, yaptırımların kapsamını deniz taşımacılığı, havacılık, altın ve dijital varlıklar gibi kritik sektörleri içerecek şekilde genişletti.
Avrupa'nın Ticari Maruziyeti Sınırlı
Avrupa Birliği ülkelerinin İran ile olan ticaret hacmi, son yıllarda yaşanan düşüşle birlikte oldukça sınırlı bir seviyeye geriledi. Eurostat verilerine göre, 2025 yılında AB'nin İran ile gerçekleştirdiği mal ticareti, birliğin toplam dış satışlarının yalnızca yüzde 0,1'ini oluşturdu. Bu ticaretin büyük bir kısmını ise insani yardım kapsamına giren ilaç ve tıbbi ekipmanlar ile gıda ürünleri oluşturuyor. Bu düşük bağımlılık nedeniyle, yaptırım haberlerinin ardından Avrupa borsalarında belirgin bir sarsıntı yaşanmadı ve endeksler günü hafif artışlarla kapattı.
Hukuki ve Finansal Riskler Devam Ediyor
Avrupa şirketleri için asıl risk, doğrudan İran ile yapılan ticaretten ziyade, ABD'nin yaptırım mekanizmasının küresel erişim alanından kaynaklanıyor. Bankalar ve sigorta şirketleri, yaptırım uygulanan taraflarla dolaylı yoldan temas kurmaları halinde ağır para cezalarıyla karşı karşıya kalabiliyor. Geçmişte BNP Paribas'ın yaşadığı rekor ceza, şirket yönetim kurullarının hafızasındaki yerini koruyor.
Öte yandan, Avrupalı firmalar hukuki bir ikilemle karşı karşıya bulunuyor. Avrupa Birliği'nin Engelleme Tüzüğü, şirketlerin ABD yaptırımlarına uymasını yasaklarken, Amerikan baskısı altında kalan firmalar ticari faaliyetlerini sonlandırmak için geçerli gerekçeler üretmek zorunda kalıyor. Uygulamada ise çoğu şirket, ABD doları sistemine erişimlerini kaybetmemek adına Amerikan yaptırımlarına uyum sağlamayı tercih ediyor. ABD Hazine Bakanlığı, şimdilik doğrudan üçüncü ülkeleri cezalandırmaktan kaçınsa da, Washington'ın yaptırım mekanizmasını genişletme konusundaki kararlılığı, küresel ticaretin geleceği üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
