Azerbaycan, nar ve nar bazlı ürünlerin ihracatından elde ettiği 48,2 milyon avroluk gelirle, petrol dışı sektörlerdeki en güçlü büyüme kalemlerinden birini oluşturdu. Ülke genelinde 23 bin hektarı bulan nar bahçeleri, taze meyveden meyve suyuna, şaraptan çekirdek yağına kadar geniş bir yelpazede ürün sunarak 26 farklı ülkeye ulaşıyor. Bu performans, Azerbaycan'ı İran, Türkiye ve İspanya gibi sektörün köklü oyuncularıyla aynı rekabet ortamına taşıdı.
Nar Üreticileri ve İhracatçıları Birliği Başkanı Farhad Garaşov, narın Azerbaycan kültürü için 2 bin yıllık bir geçmişe sahip olduğunu ve refahı simgelediğini belirtti. Kur-Araz ovası ve Goyçay bölgesi, 200'den fazla nar çeşidine ev sahipliği yapıyor. Özellikle Guloysha çeşidi, yüksek su oranı ve dengeli aromasıyla uluslararası pazarlarda büyük ilgi görüyor. Valas, Şah Nar ve Bala Mursal gibi diğer türler ise farklı tat arayışındaki tüketicilere hitap ediyor.
Sektördeki modernleşme adımları, üreticilerin yıl boyunca tedarik sağlamasına olanak tanıyor. Soğuk hava depoları ve gelişmiş işleme tesisleri, taze meyve hasadının ötesine geçerek katma değerli ürünlerin markalaşmasını sağlıyor. Tarım Bakanlığı bünyesindeki Agrarian Innovation Centre, üretimin hacminden ziyade markalaşma ve kalite standartlarına odaklanan yeni bir döneme girildiğini ifade ediyor.
Ancak iklim değişikliği, sektörün önündeki en büyük engellerden biri olarak öne çıkıyor. Az-Granata operasyon direktörü Yusuf Lazgiyev, mevsim dışı yağışlar ve sıcaklık değişimlerinin çiçeklenme dönemlerini olumsuz etkilediğini vurguladı. Normalde üç kez çiçek açan ağaçların bu yıl tek bir dönemde çiçeklenmesi, verimlilikte yüzde 20'ye varan kayıplara neden oldu. Bu durum, şarap üretiminde de yüzde 40'a varan düşüşleri beraberinde getirdi.
Sektör temsilcileri, bu zorlukları aşmak için damla sulama ve dijital su yönetimi gibi teknolojilere yöneliyor. Öte yandan, Goyçay Nar Festivali'nin 2024 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne girmesi, Azerbaycan narının uluslararası marka değerini ve görünürlüğünü önemli ölçüde artırdı.
