Grönland hükümeti, 1960'lı yıllardan 1990'a kadar süren ve binlerce yerli İnuit kadını etkileyen zorla doğum kontrolü uygulamalarını derinlemesine incelemek üzere bir Hakikat ve Uzlaşma Komisyonu kurulacağını duyurdu. Danimarka'nın eski sömürgeci dönemine ait bu karanlık uygulama, bölgedeki toplumsal travmaların merkezinde yer alıyor.
Binlerce kadın etkilendi
Resmi verilere göre, 1970'lerin sonuna gelindiğinde doğurganlık çağındaki her iki Grönlandlı kadından biri, yani yaklaşık 4 bin 70 kişi, kendi rızası veya aile onayı olmaksızın rahim içi araç (RİA) takılmasına maruz bırakıldı. Mağdurlar arasında 12 yaşındaki kız çocuklarının da bulunduğu ve birçok kadının bu müdahaleler sonucunda kalıcı olarak çocuk sahibi olma yetisini kaybettiği belirtiliyor.
Soykırım tartışması sürüyor
Konuyla ilgili hazırlanan raporlarda uzmanlar, uygulamanın bir "soykırım" olup olmadığı konusunda fikir birliğine varamadı. Raporlardan biri soykırım ihtimalini dışlarken, diğeri bu yönde bulgulara işaret ediyor. Grönland Adalet Bakanı Marianne Paviasen, hükümetin bu konuda henüz kesin bir tanımlama yapmadığını, ancak tartışmanın devam edeceğini ifade etti. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise önceliğin toplumsal iyileşme süreci olduğunu vurgulayarak, Danimarka ile işbirliği içinde hareket edeceklerini belirtti.
Tazminat yolu açıldı
Danimarka parlamentosu, zorla doğum kontrolü kampanyasından zarar gören kadınların tazminat talep edebilmelerine olanak tanıyan bir düzenleme üzerinde uzlaştı. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, daha önce bu uygulamalar için resmi özür dilemişti. Mağdurlar ise sürecin sadece siyasi bir mesele olmadığını, kendi bedenleri ve yaşam hakları üzerinde bir hesaplaşma olduğunu savunuyor.
Uzun süredir bu komisyonun kurulması için çağrıda bulunan mağdurlardan psikolog Henriette Berthelsen, yaşananların kabul edilmesinin toplumsal onur ve iyileşme için kritik bir adım olduğunu belirtti. Nuuk ve Kopenhag yönetimleri, geçmişteki diğer acı olayları da aydınlatmak için ortak çalışmalarını sürdürüyor.
